Kadir HaykırPsikolog Tanışma görüşmesi

Ana sayfa / Kaynaklar / Değerler pusulası

Araç · yaklaşık 10 dakika

Değerler pusulası.

Zor duygular ve düşünceler yolunu şaşırttığında, “bunu neden yapıyorum, kim olmak istiyorum?” sorusu bir yön verebilir. Bu çalışmada senin için önemli olanı seçip bu hafta o yöne çok küçük bir adım belirliyorsun. Hiçbir şey kaydedilmez ya da gönderilmez.

Ne işe yarar?

  • Hayatında neyin gerçekten önemli olduğunu netleştirmene yardım eder.
  • Önemli olanı, bu haftaya sığacak küçük, somut bir adıma bağlar.

Ne değildir?

  • Kişilik testi, doğru-yanlış listesi ya da bir performans ölçüsü değildir.
  • Psikolojik destek ya da bireysel değerlendirmenin yerine geçmez.

Pusula mı, varış noktası mı?

ACT’de değer, hayatını hangi yöne sürmek istediğini gösteren seçilmiş bir yöndür; bir hedef gibi “tamamlandı” diye işaretlenemez. Pusulayla kuzeye yürürsün ama hiçbir zaman “kuzeye varmış” olmazsın; yürüdükçe yönü hissedersin (Hayes ve ark., 2012).

Değer (pusula)

“Sevgi dolu bir partner olmak”

  • Bir yöndür; bugün de yarın da yaşanabilir.
  • Hiçbir zaman “bitmez”, ama her adımda yaşanır.
Hedef (varış noktası)

“Bu yıl evlenmek”

  • Somut ve bir gün tamamlanır ya da tamamlanmaz.
  • Değere hizmet edebilir, ama değerin kendisi değildir.

Değer seçerken “neyi başarmalıyım?” sorusunu değil, “nasıl biri olmak, neyin yanında durmak istiyorum?” sorusunu sor. Karşındaki kişinin ya da toplumun beklentisi değil, senin içten önemsediğin şey olsun.

Değerler pusulam

Bu kâğıt yalnızca sana ait; hiçbir yere kaydedilmedi ya da gönderilmedi.

1 · Beş değerini seç

Aşağıdaki değerlerden şu an senin için en önemli beşini seç. Kartlara tıklayarak ya da klavyede boşluk tuşuyla seçersin; beşe ulaşınca diğerleri kilitlenir, birini kaldırarak değiştirebilirsin.

Değerler

0 / 5 seçildi

Seçtikten sonra

  • Adımı küçük tut. “Daha çok spor yapacağım” yerine “Bugün akşam 10 dakika yürüyeceğim” gibi.
  • Yapamadığın zaman da değer yerinde durur. Pusula iğnesi bozulmaz; yönü yeniden bulur, bir sonraki adımı atarsın.
  • Zor duygular çıkarsa onları yok etmeden adımı yine atabilirsin: “Kaygılıyım ve yine de mesajı yazıyorum.” Bu alıştırma için düşünceni suya bırak aracı yardımcı olabilir.

Neden işe yarar?

ACT’nin psikolojik esneklik modelinde değerler, zor deneyimlerin ortasında davranışı yönlendiren seçilmiş yönlerdir ve değerlerle bağlantılı eylem, modelin temel süreçlerinden biri sayılır (Hayes ve ark., 2006). Laboratuvar temelli 66 bileşen çalışmasını birleştiren bir meta-analizde, değerler bileşeni etkin olmayan karşılaştırma koşullarına göre anlamlı olumlu etkiler göstermiş (Levin ve ark., 2012).

Yine de dürüst olmak gerekirse: Bu bulgular kısa süreli ve kontrollü deneylerden geliyor. Sayfadaki tek seferlik çalışmanın günlük hayatında kalıcı bir fark yaratacağını göstermez. Değerler çalışması genellikle zamana yayılır, tekrar edilir ve gerçek adımlarla desteklenir.

Not: Bu çalışma bilgilendirme ve farkındalık amacıyla hazırlanmıştır; psikolojik tedavi ya da bireysel değerlendirmenin yerine geçmez. Değerlerine doğru ilerlemeni uzun süredir yoğun kaygı, çökkünlük ya da umutsuzluk engelliyorsa bir psikologla çalışmak yardımcı olabilir. Kendine zarar verme düşüncelerin varsa beklemeden 112’yi ara ya da en yakın acil servise başvur.

Kaynaklar

  1. Hayes, S. C., Luoma, J. B., Bond, F. W., Masuda, A., & Lillis, J. (2006). Acceptance and commitment therapy: Model, processes and outcomes. Behaviour Research and Therapy, 44(1), 1–25. https://doi.org/10.1016/j.brat.2005.06.006
  2. Hayes, S. C., Strosahl, K. D., & Wilson, K. G. (2012). Acceptance and commitment therapy: The process and practice of mindful change (2. baskı). Guilford Press.
  3. Levin, M. E., Hildebrandt, M. J., Lillis, J., & Hayes, S. C. (2012). The impact of treatment components suggested by the psychological flexibility model: A meta-analysis of laboratory-based component studies. Behavior Therapy, 43(4), 741–756. https://doi.org/10.1016/j.beth.2012.05.003

Önemsediğin yöne yalnız yürümek zorunda değilsin.

Tanışma görüşmesinde neyin senin için önemli olduğunu ve seni neyin yolundan alıkoyduğunu birlikte konuşabiliriz.

Tanışma görüşmesi iste